Mởi đọc trong tháng này
Laøm theá naøo ñeå thoâng baùo caùi cheát cho treû em?
Laøm theá naøo ñeå thoâng baùo caùi cheát cho treû em?
OÂng noäi vöøa qua ñôøi... Laøm theá naøo ñeå thoâng baùo caùi cheát cuûa oâng: ta coù neân noùi vôùi treû em laø oâng ñaõ leân thieân ñöôøng hay ñi du lòch? Caùc em coù neân ñi cuøng vôùi chuùng ta ñeán döï ñaùm tang khoâng? Sau ñaây laø moät soá lôøi khuyeân.
Tröôùc ñaây, ngöôøi cheát ñöôïc giöõ ôû nhaø vaø treû em coù nhieàu cô hoäi ñeå tieáp xuùc vôùi caùi cheát; vaø vieäc maát moät anh chò em ôû tuoåi nhoû khoâng phaûi laø ñieàu hieám khi xaûy ra. Ngaøy nay, nghòch lyù thay, treû em tieáp xuùc vôùi caùi cheát trong theá giôùi aûo, trong caùc troø chôi video vaø phim haønh ñoäng. Treû em coù moái quan heä nghòch lyù vôùi caùi cheát maø chuùng ta neân veùn taám maøn bí aån naøy cho caùc em.
Chuùng ta coù neân noùi söï thaät khoâng? Coù, ñieàu naøy giuùp caùc em ñöông ñaàu vôùi thöïc teá toát hôn. Vôùi tö caùch ngöôøi lôùn, chuùng ta muoán baûo veä caùc em traùnh khoûi ñau buoàn do vieäc ñeå tang gaây ra. Ngöôïc laïi, chính vieäc giaáu gieám vaø giöõ im laëng môùi laø ñieàu coù theå gaây ra khoù khaên. Haõy noùi cho caùc em moïi söï dieãn ra nhö thöïc teá, duøng caùc töø ngöõ maø caùc em coù theå hieåu, nhöng khoâng bao giôø neân giaáu gieám söï thaät. Loøng tin giöõa caùc em vaø quyù vò laø ñieàu coù theå bò aûnh höôûng.
Khi naøo vaø laøm theá naøo ñeå noùi vôùi caùc em? Noùi cho caùc em bieát caøng sôùm caøng toát, toát nhaát laø cuøng luùc maø quyù vò noùi vôùi nhöõng ngöôøi thaân khaùc. Caùc em seõ caûm thaáy mình laø thaønh vieân trong nhaø vaø nhaän ñöôïc söï hoã trôï töø ngöôøi lôùn xung quanh.
Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi coù tín ngöôõng, quyù vò coù theå tìm thaáy caùc lôøi an uûi töø toân giaùo cuûa mình. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi khoâng coù toân giaùo, quyù vò coù theå lieân töôûng ñeán caùi cheát cuûa moät con choù hay meøo, neáu coù, hoaëc aâm nhaïc, töông töï nhö taùc giaû Dale McGowan ñaõ töøng lieân töôûng trong baøi baùo ñaêng treân taïp chí L’Actualiteù ñeå giaûi thích cho con gaùi 6 tuoåi cuûa mình veà caùi cheát cuûa ngöôøi oâng cuûa em: “Khi ban nhaïc keát thuùc, baûn nhaïc khoâng coøn nöõa. Chuùng ta chính laø baûn nhaïc maø cô theå vaø daây thaàn kinh cuûa mình chôi. Khi cô theå cheát ñi, chuùng ta khoâng coøn nöõa. Baûn nhaïc khoâng sôï haõi laø mình khoâng coøn nöõa, vaø cuõng khoâng caûm thaáy buoàn. Nhöng baûn nhaïc vaãn löu laïi trong trí oùc vaø traùi tim cuûa chuùng ta. Töông töï nhö oâng noäi.”
Laøm theá naøo ñeå giuùp caùc em baøy toû caûm xuùc cuûa mình? Noùi chung, treû em ñeå tang coù khuynh höôùng caûm thaáy coù loãi veà caùi cheát cuûa ngöôøi thaân vaø sôï laø caùi cheát coù theå “laây lan”, khieán cho nhöõng thaønh vieân khaùc trong gia ñình cuõng qua ñôøi. Haõy laøm cho caùc em vöõng taâm baèng caùch duøng gioïng noùi aám aùp vaø trung thöïc. Noùi vôùi caùc em laø quyù vò seõ chaêm soùc cho caùc em vaø caùc em khoâng leû loi. Duy trì caùc thoùi quen haøng ngaøy cuûa caùc em caøng nhieàu caøng toát.
Nhöõng em bò maát ngöôøi thaân coù khuynh höôùng theo thaùi ñoä cuûa ngöôøi lôùn trong nhaø. Neáu quyù vò cho pheùp baûn thaân mình bieåu loä noãi ñau, quyù vò ñeå cho caùc em laøm ñieàu y nhö vaäy, vaø ñaây laø ñieàu bình thöôøng vaø laønh maïnh. Caùc troø chôi, veõ, hoaëc vieát cuõng coù theå giuùp caùc em bieåu loä caûm xuùc. Moät baøi giaûng töø moät quyeån saùch vieát veà caùi cheát cuõng laø moät caùch toát ñeå trình baøy chuû ñeà naøy.
Maëc duø caùc em coù cuøng caûm xuùc nhö ngöôøi lôùn, phaûn öùng cuûa caùc em thöôøng raát khaùc. Treû em khoâng theå soáng trong noãi ñau laâu daøi ñöôïc. Tuy nhieân, caùc em vaãn tieáp tuïc caùc sinh hoaït tuoåi thô, chôi ñuøa vôùi baïn beø vaø xem caùc chöông trình ti-vi yeâu thích cuûa mình. Tuy nhieân, ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø caùc em khoâng bò aûnh höôûng.
Caùc em coù neân döï ñaùm tang khoâng? Coù, vieäc caùc em tham döï ñaùm tang coù theå giuùp caùc em ñöông ñaàu vôùi thöïc teá cuûa caùi cheát. Yeâu caàu caùc em ñi theo quyù vò, nhöng ñöøng eùp buoäc neáu caùc em khoâng muoán. Ngoaøi ra, haõy vieáng thaêm nhanh bôûi vì thôøi gian tieáp xuùc vôùi caùc cheát coù theå quaù laâu ñoái vôùi caùc em. Baûo ñaûm coù ngöôøi chaêm soùc cho caùc em. Haõy ñeå caùc em töï tìm thaáy ñoäng cô thuùc ñaåy cho mình vaø toân troïng quyeát ñònh cuûa caùc em.
Laøm cho caùc em vöõng taâm vaø cho caùc em bieát nhöõng gì seõ xaûy ra. Chaúng haïn, cho caùc em bieát laø cô theå cuûa oâng noäi seõ laïnh, maét oâng seõ nhaém laïi, oâng seõ khoâng nhuùc nhích, vaø oâng seõ nguû trong moät quan taøi. Neáu coù huõ tro, quyù vò neân giaûi thích cho caùc em bieát laøm theá naøo ngöôøi cheát vaøo trong ñoù, duøng caùc töø ngöõ phuø hôïp vôùi löùa tuoåi cuûa caùc em. Neáu coù theå, haõy ñeán nhaø quaøn hoaëc nhaø thôø sôùm ñeå caùc em coù theå laøm quen vôùi boái caûnh vaø neâu caùc caâu hoûi.
Treû em nhaän thöùc veà caùi cheát khaùc nhau tuøy theo ñoä tuoåi cuûa mình
Töø 0 ñeán 3 tuoåi
ÔÛ löùa tuoåi naøy, caùc em xem caùi cheát nhö söï chia caùch taïm thôøi; khaùi nieäm veà söï vónh cöûu chöa coù trong trí oùc caùc em. Caùc em caûm nhaän ñöôïc caûm xuùc cuûa nhöõng ngöôøi thaân ñeå tang vaø caàn hoï laøm cho vöõng taâm vaø duy trì thoùi quen haøng ngaøy.
Töø 3 ñeán 5 tuoåi
Ñoái vôùi treû em ôû löùa tuoåi naøy, caùi cheát coù theå ñaûo ngöôïc ñöôïc: ngöôøi ta coù theå cheát vaø laïi baét ñaàu moät cuoäc soáng môùi sau ñoù. Vì caùc em coù khuynh höôùng caûm thaáy coù loãi vaø chòu traùch nhieäm veà söï chia caùch vôùi ngöôøi cheát, caùc em coù theå tin laø neáu minh ngoan, ngöôøi cheát seõ quay trôû laïi, hoaëc ngöôïc laïi, caùc em coù theå nghó laø nhöõng ngöôøi thaân khaùc trong gia ñình seõ cheát vì mình. Ñöøng noùi vôùi caùc em laø ngöôøi cheát ñang nguû hoaëc ñi du lòch: caùc em coù theå trôû neân sôï haõi vieäc ñi nguû hoaëc ñi du lòch.
Töø 6 ñeán 12 tuoåi
Sau 6 tuoåi, treû em hieåu laø caùi cheát khoâng theå ñaûo ngöôïc ñöôïc vaø moïi ngöôøi seõ phaûi cheát moät ngaøy naøo ñoù. Tuy nhieân, caùc em vaãn tin laø caùi cheát chæ xaûy ñeán khi ñaõ lôùn tuoåi. Vaøo khoaûng 9 tuoåi, caùc em nhaän thöùc ñöôïc laø caùi cheát coù theå xaûy ra cho moïi ngöôøi vaø ñaây laø ñieàu döùt khoaùt, vaø thaäm chí chính baûn thaân caùc em cuõng coù theå cheát. Ñaây laø löùa tuoåi maø caùc em phaùt trieån tinh thaàn cuûa mình. Caùc em töï hoûi mình veã nhöõng gì seõ xaûy ra sau caùi cheát, keå caû ñoái vôùi cô theå.
Thieáu nieân
Thieáu nieân coù hieåu bieát veà caùi cheát töông töï nhö ngöôøi lôùn, nhöng caùc phaûn öùng cuûa caùc em khaùc haún. Caùc em coù theå troâng döôøng nhö khoâng bò aûnh höôûng bôûi caùi cheát cuûa ngöôøi thaân, khoâng bieåu loä caûm xuùc cuûa mình hoaëc trôû neân hung baïo. Ñaây laø löùa tuoåi thöôøng xuyeân ñaët caâu hoûi veà yù nghóa cuûa cuoäc soáng vaø caùi cheát. Söï hieän dieän cuûa baïn beø caùc em laø nguoàn an uûi lôùn cho caùc em.
Thôøi gian ñeå tang
Caùc em ñau buoàn ôû nhieàu möùc ñoä khaùc nhau tuøy theo giai ñoaïn phaùt trieån cuûa mình.
Nhieàu loaïi bieåu hieän khaùc nhau ñöôïc quan saùt thaáy ôû treû em ñeå tang: bieåu hieän veà tình caûm (khoùc, tính tình thaát thöôøng, giaän giöõ, noân noùng thieáu kieân nhaãn, boàn choàn, lo laéng), bieåu hieän veà cô theå (ñau buïng, ñau ñaàu, ñau coå hoïng, aên maát ngon hoaëc theøm aên hôn, roái loaïn giaác nguû, chaäm chaïp, ñaùi daàm, noùi chuyeän vôùi buùp beâ), vaø caùc bieåu hieän veà xaõ hoäi (kheùp kín, gaëp khoù khaên ôû tröôøng, giaûm khaû naêng taäp trung, khoù khaên trong vieäc hoïc, veõ nhöõng thöù kyø dò, caùc haønh vi kyø laï, hung baïo).
Neáu taát caû caùc bieåu hieän ñeå tang naøy cuûa caùc em laø bình thöôøng, quyù vò neân theo doõi thôøi gian vaø möùc ñoä cuûa caùc bieåu hieän naøy. Ñöøng ngaàn ngaïi yeâu caàu giuùp ñôõ ñeå hoã trôï con em quyù vò vaø coá gaéng duy trì moät soá hoaït ñoäng maø caùc em töøng thöïc hieän vôùi oâng hay baø cuûa mình.
Xin caûm ôn Solene Bourque, nhaø giaùo duïc taâm lyù, La Gentiane, moät nhoùm hoã trôï nhöõng ngöôøi ñeå tang.
Caùc nguoàn hoã trôï ñeå giuùp ñôõ con em quyù vò
• Maison Monbourquette cung caáp caùc nguoàn hoã trôï coù theå giuùp cho caùc nhu caàu cuûa quyù vò.
(Nhöõng Ngöôøi Ñeå Tang Treû Tuoåi)
Moät nhoùm hoã trôï do nhaø hoaït ñoäng xaõ hoäi Josee Masson toå chöùc.
• Petit guide pour parents non croyants
(Höôùng daãn daønh cho caùc phuï huynh khoâng coù tín ngöôõng)
Taøi lieäu naøy, ñöôïc ñaêng trong taïp chí magazine L’Actualiteù, chuyeån lôøi cuûa Dale McGowan, ngöôøi thaønh laäp nhoùm Daïy Con Ngoaøi Tín Ngöôõng.
(Giôùi Treû, Toâi Laéng Nghe Caùc Baïn)
Nhöõng lôøi khuyeân naøy nhaém tröïc tieáp vaøo nhöõng ngöôøi treû tuoåi.
• Le Deuil. Y’a pas de mal à être triste, Michaelene Mundy, Éditions du signe, 2003
• Émilie a perdu sa mamie, Claire Foch, Éditions Enfants Québec, 2008
• Le petit livre de la mort et de la vie, Delphine Saulière, Bayard jeunesse, 2005
• La mort : j’en parle avec mon enfant, Michel et Isabelle Hanus, Éditions Nathan Fernand, 2008
• Des souvenirs pour la vie, Josée Jacques, F.P.R., 2003
• Un baume pour le cœur, Josée Jacques, Corporation des thanatologues du Québec, 2005
• Quand le deuil survient : 80 questions et réponses, Regnier et Al, éditeur : Sciences et culture, 2000
• Derrière mes larmes d’enfant, la mort et le deuil me font mal, Josée Masson, Éditions Ressources, 2006
Rédaction : NosRituels.com
© 2009 Magnus Poirier Inc. All rights reserved.
© 2009 Magnus Poirier Inc. Tous droits réservés